Schildklier

WAT IS DE SCHILDKLIER?
Door Schildklier.net

De schildklier is een vlindervormig orgaan dat in de hals op de luchtpijp is gelegen.De schildklier produceert hormonen die belangrijk zijn voor de regulatie van de stofwisseling. Voor de productie van die hormonen is de schildklier voornamelijk afhankelijk van een voldoende aanbod van jodium in het lichaam.

In de directe omgeving van de schildklier liggen allereerst de nervus laryngeus recurrens (‘de stembandzenuw’), zowel links als rechts. Tevens liggen direct tegen de schildklier aan, aan de achterzijde, een viertal bijschildkliertjes. Twee aan de linkerkant en twee aan de rechterkant op nogal wisselende plekken. De beide stembandzenuwen zorgen ervoor dat onze stembanden kunnen bewegen.

Omdat er een geringe kans is dat de zenuw tijdens de operatie wordt beschadigd, wordt voor de operatie door de KNO-arts gecontroleerd of uw stembanden goed functioneren. De bijschildklieren zijn van belang voor de calciumhuishouding.

Bron: Nederlandse Vereniging voor Heelkunde
http://www.ziekenhuis.nl

——————————————————————–

De schildklier

De schildklier produceert schildklierhormoon, een hormoon dat belangrijk is voor de regulatie van onze stofwisseling. De schildklier wordt gereguleerd door twee gebieden in de hersenen, de hypothalamus en de hypofyse, via een zogenaamd feed-back systeem. De besturing ligt in de hypothalamus, die via het hormoon TRH de hypofyse aanstuurt. De hypofyse op zijn beurt reageert daarop door een ander hormoon, het TSH, te maken, en aan het bloed af te geven, om hiermee de productie van hormoon door de schildklier aan te sturen.

De schildklier maakt eigenlijk twee hormonen, namelijk de hormonen T3 (trijodothyronine) en T4 (thyroxine). Deze hormonen worden aan het bloed afgegeven. T3 is het direct werkzame hormoon, T4 is eigenlijk een soort voorloper-hormoon, dat in de lever wordt omgezet in het actieve T3.

Als er voldoende schildklierhormoon in het bloed aanwezig is, dan wordt dat via een terugkoppeling (feedback) gesignaleerd door de hypothalamus en de hypofyse; deze verminderen hierop de productie van respectievelijk TRH en TSH.

Als de schildklier normaal functioneert, dan is de hoeveelheid schildklierhormoon in het bloed ook normaal. De medische term hiervoor is euthyreoidie. Wanneer de schildklierhormoon spiegel van het bloed te hoog is, wordt gesproken van hyperthyreoidie. De term hypothyreoidie slaat op een aandoening, waarbij de schildklier te weinig hormoon produceert.

Struma is de term, die gebezigd wordt voor een ‘vergrote schildklier’. Met de functie van de schildklier heeft dit niet direct iets te maken, die kan volstrekt normaal zijn.

Ziekten van de schildklier komen vaak voor. Men schat dat bijna 500.000 Nederlanders een vorm van schildklierziekte hebben. Schildklierziekten komen veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Bron: intmed.unimaas.nl


Wat is CHT?

De afkorting CHT staat voor Congenitale (=aangeboren) Hypothyreoïdie (=tekort aan schildklierhormoon) . Dit betekent dus dat al bij de geboorte een tekort aan schildklierhormoon bestaat in het lichaam. Gevolg van dit tekort is het minder goed functioneren van de stofwisseling in de diverse weefsels en organen.

Hoewel op iedere leeftijd hypothyreoïdie kan ontstaan is het bijzondere van CHT, dat een langdurig ernstig gebrek aan schildklierhormoon bij pasgeborenen en zuigelingen kan leiden tot stoornissen in de hersenontwikkeling en dus kan resulteren in verminderde geestelijke en motorische vermogens.

Ongerust?

Een goed kontakt met de behandelende arts(en) is van groot belang. Een vertrouwens relatie in tijden van crisis is eigenlijk onontbeerlijk.

CHT komt weinig voor en de diagnostiek en behandeling is voor de meeste artsen zeker geen dagelijks werk. Voor uw en hun gemoedsrust is het daarom goed te weten dat er op dit gebied deskundigen zijn die bijna alle problemen al eens meegemaakt hebben en die graag bereid zijn u en uw arts van hun kennis te laten profileren. Het initiatief moet echter wel van uzelf of van de behandelend arts uitgaan. De Stichting Schild adviseert u hierbij graag .

De ervaring leert ons dat ouders bij de opvoeding en begeleiding van een CHT kind meer onzekerheden ondervinden dan bij een kind zonder CHT. Er blijkt namelijk telkens twijfel te bestaan of iets het gevolg is van de CHT of dat het gewoon bij het kind of de familie hoort. Het is belangrijk om op een goede manier voor uw kind op te (kunnen) komen in het contact met b.v. artsen, school, familie etc. Daarom kan “lotgenoten contact” zeer verhelderend en ondersteunend werken. Naar onze mening is het beste algemeen advies om uw kind niet in een uitzonderings positie te laten komen. Want dat is zelden gunstig. Begrip, waardering, net als bij ieder ander kind, is veel waardevoller

Oorzaken van CHT

CHT kan veel verschillende oorzaken hebben. Blijvende vormen worden meestal veroorzaakt door het geheel afwezig zijn van de schildklier of door een gebrekkige ontwikkeling van die klier. Soms blijkt er een erfelijke stoornis in de hormoonvorming door de schildklier te zijn. Betrekkelijk vaak wordt de schildklier van een pasgeborene tijdelijk geremd en hervat hij zijn werk na enkele weken of maanden.

De enige producent van schildklierhormoon in het lichaam is de schildklier, bij gezonde kinderen een orgaantje van enkele grammen dat vooraan in de hals, even onder de adamsappel zit.

Bron: Stichting-Schild.nl


Te snel werkende schildklier (hyperthyreoidie)

Hyperthyreoidie is de naam voor de aandoening waarbij de schildklier te veel schildklierhormoon produceert. Dit is in het bloed vast te stellen. Bij hyperthyreoïdie is de T4 spiegel verhoogd, en de TSH-waarde verlaagd.

Veel voorkomende oorzaken van hyperthyreoidie zijn:
– de ziekte van Graves (-Basedow), een auto-immuunziekte
– het toxisch multinodulaire struma
– het toxische adenoom.
Zeldzamere oorzaken zijn beschadiging van schildklierweefsel door een virusinfectie.

Klachten van hyperthyreoidie
De klachten, die door het teveel aan schildklierhormoon worden veroorzaakt, zijn zeer divers. De ene persoon kan een groter aantal klachten hebben dan de ander. Veel voorkomende klachten en verschijnselen zijn:

  • Hartkloppingen (tachycardie)
  • Gewichtsverlies ondanks toegenomen eetlust (maar in enkele gevallen gewichtstoename)
  • Vermoeidheid
  • Kortademigheid bij inspanning
  • Snelle polsslag
  • Soms onregelmatige, snelle hartslag (fladderen)
  • Vergroting van de schildklier (struma)
  • Last van warmte (overmatig transpireren), voorkeur voor kou
  • Warme, vochtige handen
  • Trillende handen en vingers
  • Zenuwachtigheid en gejaagdheid
  • Spierzwakte (krachtsverlies in de spieren)
  • Toegenomen eetlust, maar soms ook afgenomen eetlust
  • Menstruatie stoornissen
  • Darmklachten, diarree of vaker ontlasting
  • Snelle geirriteerdheid, angst, andere psychische klachten
  • Oogklachten (bij de ziekte van Graves, zie later)

Bij oudere personen kunnen de klachten moeilijker te herkennen zijn. Nogal eens zijn de klachten atypisch, of staan verschijnselen van algemene aard op de voorgrond, zoals vermoeidheid, lusteloosheid en depressiviteit. Hartklachten kunnen op de voorgrond staan, zoals ook vage buikklachten, vermagering, en onverklaarde diarree. Het is daarom zinvol, dat bij ouderen met onverklaarde klachten een schildklierhormoon bepaling wordt verricht.

Onderzoek en diagnose
Wanneer iemand met een aantal van bovengenoemde klachten bij de huisarts komt, zal deze naar aanleiding daarvan een lichamelijk onderzoek uitvoeren. Indien de diagnose hyperthyreoidie wordt vermoed, zal bij bloedonderzoek de TSH-spiegel worden bepaald. Bij vaststellen van een hyperthyreoidie zal men worden verwezen naar een in schildklierproblemen gespecialiseerde internist, de endocrinoloog.

Deze specialist zal vervolgens onderzoeken aan welke vorm van hyperthyreoidie iemand lijdt. Dit is van belang, omdat de behandeling afhangt van de oorzaak van de hyperthyreoidie. Van nut is bloedonderzoek, waarbij de TSH-waarde en eventueel de vrijeT4-waarden worden bepaald om de ernst van de hyperthyreoidie vast te stellen. Vaak zal bepaald worden of er sprake is van antistoffen in het bloed die tegen het eigen schildklierweefsel zijn gericht (auto-antistoffen). Soms wordt een scan van de schildklier gemaakt; hierbij wordt een afbeelding van de schildklier gemaakt met behulp van een geringe hoeveelheid per injectie toegediend radioactief materiaal. Zo’n scan is echter lang niet altijd noodzakelijk. Aan de hand van alle bevindingen zal de behandeling worden uitgestippeld.

Hyperthyreoidie kan men op drie manieren behandelen:

  • Met medicamenten die de schildklier remmen (thyreostatica).
  • Met radioactief jodium.
  • Met een operatie.

De daadwerkelijke behandeling is afhankelijk van de onderliggende oorzaak van de hyperthyreoidie.


I. DE ZIEKTE VAN GRAVES
De Engelse arts Graves heeft in 1835 deze schildklierstoornis voor het eerst vastgesteld. De ziekte is de meest voorkomende oorzaak voor hyperthyreoidie. Ze komt voor bij 1 op de 35 vrouwen en bij 1 op de 125 mannen voor. De aandoening openbaart zich vooral in de leeftijd tussen 25-50 jaar.

De ziekte van Graves is een zogenaamde auto-immuunziekte. Ze ontstaat doordat antistoffen in het lichaam worden gemaakt, die zijn gericht tégen de TSH-receptor. De antistoffen worden gemaakt door het afweerapparaat (het immunologisch systeem), en stimuleren de schildklier om extra schildklierhormoon te maken. Onder normale omstandigheden zal ons lichaam de vorming van antistoffen die tegen het eigen lichaam zijn gericht onderdrukken. Echter, bij de ziekte van Graves gebeurt dat niet. De reden hiervoor is onbekend, maar gedacht wordt dat de bewaking van het afweerapparaat onvoldoende is.

Soms komt de ziekte van Graves voor in combinatie met een oogziekte (Graves’ ophthalmopathie). Schildklierziekten kunnen daarnaast optreden in combinatie met andere auto-immuunziekten, zoals de ziekte van Addison (uitval van de bijnieren), bepaalde vormen van bloedarmoede (pernicieuze anemie, bloedarmoede door gebrek aan vitamine B12), type 1 diabetes mellitus, vroegtijdige menopauze en ontkleuring van de huid, vitiligo.

II. TOXISCH MULTINODULAIR STRUMA (ZIEKTE VAN PLUMMER)
De eerste beschrijving van deze ziekte werd gedaan door Plummer in 1913. Gedacht wordt dat de aandoening zich ontwikkelt vanuit een struma, hetgeen geleidelijk aan verandert, waarbij zich (goedaardige!) knobbels vormen. Deze knobbels ontwikkelen op den duur een steeds grotere activiteit: ze gaan meer en meer schildklierhormoon produceren. Dit resulteert uiteindelijk in een hyperthyreoidie, namelijk die van het multinodulaire struma. Bij één of meerdere knobbels zonder een hyperthyreoidie spreken we van een gewoon multinodulair struma.

Wanneer er slechts één knobbel overactief is, wordt gesproken van een toxische nodus of toxisch adenoom.

III. TOXISCH ADENOOM
Een toxisch adenoom is een goedaardige zwelling van schildklierweefsel met een te hoge schildklierhormoonproductie. Er is sprake van één te hard werkende knobbel in de schildklier, die de rest van de schildklier onderdrukt.

DE BEHANDELING VAN HYPERTHYREOIDIE
1. Medicamenten
Doorgaans wordt eerst getracht de te snelle schildklierwerking met medicijnen te behandelen. Deze behandeling kan op twee manieren geschieden:

a. Met een lage dosering tabletten, waardoor de te snelle werking onderdrukt wordt.
b. Met een hoge dosering tabletten, waardoor de schildklier volledig geblokkeerd wordt, aangevuld door schildklierhormoon in tabletvorm.

Deze laatste behandeling geniet de voorkeur, omdat de aandoening beter en stabieler te behandelen is. De combinatietherapie voorkomt te grote schommelingen in de schildklierhormoonspiegel. Indien daarbij geen schildklierhormoon zou worden voorgeschreven, zou een tekort aan schildklierhormoon ontstaan.

De dosering van de medicijnen hangt af van de ernst van de hyperthyreoidie. In het begin wordt soms ook een bèta-blokker (propranolol) bijgegeven om de klachten in de eerste weken wat te onderrukken. De dosering van schildklierremmende tabletten is methimazol (Strumazol) 1 maal daags 30 mg., of propylthiouracil (2 dd 150 mg). Dosering schildklierhormoon: 100-150 microgram per dag, ’s morgens een half uur vòòr het ontbijt in te nemen (merknamen Thyrax, Eltroxin, Euthyrox).

Bijwerkingen van de schildklierremmende middelen komen voor bij 1-5% van de behandelde patiënten. De meeste zijn niet ernstig en verdwijnen soms weer spontaan, maar vooral in de eerste drie maanden is er een kleine kans op een allergische reactie, leidend tot huiduitslag, of soms tot bloedafwijkingen (agranulocytose). Hierbij moet de behandeling direct worden gestaakt. Symptomen kunnen zijn koorts en keelpijn; als die optreden dient men onmiddellijk contact op te nemen met de behandelend internist.

Bij de ziekte van Graves wordt deze vorm van behandeling doorgaans gedurende 1 jaar volgehouden. Dan wordt de medicatie gestopt om vast te stellen of de schildklier weer normaal functioneert. Het blijkt dat na een jaar zo’n 70% van de patiënten is genezen. Hoe hoger de schildklierhormoon spiegel bij stellen van de diagnose, of hoe groter de schildklier, des te kleiner is de kans op genezing door medicamenteuze behandeling.

Komt de te snelle werking na staken van de medicijnen weer terug, dan wordt aangenomen dat met medicijnen geen blijvend resultaat kan behalen, en is het zinvol te kiezen voor een behandeling met radioactief jodium of voor een operatie. Overigens kan men, indien gewenst, ook direct na het stellen van de diagnose hyperthyreoidie, behandelen met radioactief jodium.

Tabletten die de schildklierwerking remmen, geven geen genezing wanneer er sprake is van een multinodulair struma, Zij kunnen slechts de schildklierhormoon spiegel normaliseren, wanneer zij continu, en dus levenslang worden ingenomen. Omdat deze tabletten op den duur ongewenste bijwerkingen kunnen veroorzaken, is in die situatie een behandeling met radioactief jodium eigenlijk de beste keuze. Alleen indien er sprake is van een zeer groot struma of klachten van benauwdheid door druk van het struma op de luchtpijp, zal eerder een operatie worden overwogen.

Ook bij een toxisch adenoom heeft het weinig zin om schildklierremmende tabletten voor te schrijven. Hiermee kunnen slechts de verschijnselen worden onderdrukt, na stoppen van de medicijnen komt de hyperthyreoidie direct weer terug. De voorkeur gaat uit naar een behandeling met radioactief jodium.


Wat doet de schildklier?

De schildklier maakt hormonen die het tempo van de stofwisseling in het lichaam besturen. De schildklier is dus als het ware de thermostaat van het lichaam. De schildklier wordt aangestuurd door een hormoon dat in de hersenen wordt aangemaakt, het TSH.

Op geleide van dit hormoon maakt de schildklier de hormonen T4 en T3. Bij de ziekte van Graves trekt de schildklier zich niets meer aan van de besturing uit de hersenen. Meestal worden er dan te veel schildklierhormonen (T3 en T4) aangemaakt. Hierdoor gaan stofwisselingsprocessen in het lichaam sneller verlopen. Klachten die hierdoor optreden zijn o.a.: een snellere hartslag, trillende handen, nervositeit, gejaagdheid, gewichtsverlies ondanks goede eetlust, vermoeidheid en overmatig transpireren.

Soms reageert de schildklier niet meer op de signalen uit de hersenen, maar toch wordt nog de goede hoeveelheid hormonen aangemaakt. Of dan behandeling nodig is hangt af van de ernst van de oogafwijkingen. In ieder geval is het dan wel verstandig jaarlijks door de huisarts de spiegel van het schildklierhormoon in het bloed te laten bepalen.

Zeer zelden kan het bij de ziekte van Graves voorkomen dat de schildklier te traag werkt. Klachten hierbij zijn o.a.: traagheid, een lage stem, een trage hartslag en kouwelijkheid.

Wanneer de schildklierfunctie goed wordt ingesteld met medicijnen duurt het meestal toch nog een aantal maanden voordat de bovengenoemde klachten verminderen.

Bron: schildklier.net

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: