Diëtetiek – coeliakie en ziekte van During

Diet 1

Coeliakie en dermatitis herpetiformis (DH)

 Voorkeursmoment voor verwijzing naar de diëtist:

  • direct na het constateren van vlokatrofie/na het stellen van de diagnose coeliakie (synoniem: glutenintolerantie) en/of dermatitis herpetiformis (DH, synoniem: ziekte van Dühring).    

 Relevante gegevens voor de diëtist:

  • diagnose: coeliakie (Marsh classificatie IIIA-C) en/of DH, eventuele comorbiditeit (met name diabetes mellitus type I, schildklierafwijking)                   
  • symptomen coeliakie: chronische diarree, obstipatie, buikpijn, gewichtsverlies, groeiachterstand, (onbegrepen) anemie, osteoporose, chronische vermoeidheid, (lactose)malabsorptie, verlate puberteit, menstruatie- en fertiliteitsstoornissen, aften, hypoplasie tandglazuur   
  • symptomen bij DH: sterk jeukende blaasjes, bultjes en blaren
  • laboratoriumgegevens:
  • serologie: IgA-antilichamen tegen endomysium (EMA) en transglutaminase type 2 (tTGA): de IgA-tTGA zijn bruikbaar bij de follow-up. Bij een IgA-deficiëntie worden bij kinderen de IgG-antilichamen tegen gliadine (IgG-AGA) bepaald. De bepaling van AGA bij volwassenen is verouderde HLA-typering, bij familieonderzoek
  • follow-up: hemoglobine (Hb), gemiddeld rodecelvolume (MCV), ijzerstatus, vitamine B12, foliumzuur, tTGA
  • histologie: vlokatrofie met hypertrofie van de crypten en toename van intra-epitheliale lymfocyten (Marsh classificatie IIIA-C).
  • botdichtheidsmeting (DEXA-scan) bij diagnose coeliakie op volwassenleeftijd
  • medicatie: corticosteroïden, azathioprine, vitaminen- en mineralensuppletie, dapson (bij DH).
  • overig: lengte, gewicht(sverloop).

Doelstelling dieet:

  • verbeteren vlokatrofie/normaliseren darmvlokken
  • handhaven/normaliseren groei/voedingstoestand
  • verminderen/voorkomen symptomen
  • verminderen/voorkomen complicaties.

 Dieetkenmerken:

  • glutenvrij dieet
  • wanneer 6-12 maanden na het starten met het dieet klachten blijven bestaan, eventueel het gebruik van (dieetproducten met) glutenvrij gemaakt tarwezetmeel beperken
  • bij DH: combinatie van dapson en een glutenvrij dieet
  • aandacht voor voldoende voedingsvezels, jodium, ijzer, vitamine B1, foliumzuur
  • lactosebeperkt bij lactose-intolerantie: zie ‘lactose-intolerantie’.

Bijzonderheden:

  • lactosemalabsorptie herstelt meestal spontaan (secundair aan vlokatrofie)
  • herstel van de darmvlokken kan tot 5 jaar duren, afhankelijk van leeftijd en voorafgaande ziekteperiode. In sommige gevallen zal volledig herstel niet optreden.
  • bij dieetontrouw bestaat een grotere kans op osteoporose  en de hierboven reeds genoemde klachten. Bij ouderen, wanneer de diagnose op latere leeftijd (> 50 jaar) is  gesteld, verdient controle op maligniteiten (T-cellymfoom) extra aandacht.  
  • bij patiënten met diabetes mellitus type I, die ondanks goede compliance moeilijk instelbaar blijven, dient de comorbiditeit coeliakie overwogen te worden (prevalentie 3-8%)
  • medicijnen en vitaminen- en mineralenpreparaten kunnen tarwezetmeel (restgluten) bevatten, bijsluiter/ingrediëntendeclaratie dient geraadpleegd te worden
  • calciumsuppletie van 1000 mg/per dag is nodig als de orale inname onvoldoende is en lage serumwaarden worden gevonden
  • bij patiënten die zonder voorafgaande biopsie met glutenvrij dieet zijn begonnen, bij serologie en bij een biopsie-uitslag Marsh classificatie I of II wordt voor de diagnose coeliakie eventueel een glutenbelasting uitgevoerd
  • bij  DH reageert zowel de huid als de darmafwijking goed op een glutenvrij dieet, waardoor de medicatie soms verminderd of gestopt kan worden.

 

De actualisering van Coeliakie en dermatitis herpetiformis is gerealiseerd door het Diëtisten Info Netwerk Coeliakie (DINC), contactpersoon Wieke Bastiani, diëtist Amphia Ziekenhuis.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: